8 Yếu Tố Làm Giảm Sản Lượng Điện Mặt Trời Và Cách Khắc Phục

Hệ thống điện mặt trời sau vài năm sử dụng, sản lượng điện ngày càng thấp, không đủ như kỳ vọng? Tình trạng này có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân như bụi bẩn trên tấm pin, bóng râm, nhiệt độ cao, inverter hoạt động không ổn định… Nếu không được kiểm tra và xử lý kịp thời, những vấn đề này có thể làm giảm sản lượng điện mặt trời. Hãy cùng Solar DH tìm hiểu chi tiết, các yếu tố làm giảm sản lượng điện mặt trời và các khắc phục bài viết dưới đây.

8 Yếu tố làm giảm sản lượng điện mặt trời
8 Yếu tố làm giảm sản lượng điện mặt trời

8 Yếu Tố Làm Suy Giảm Sản Lượng Điện Mặt Trời Phổ Biến

1. Bụi bẩn, lá cây và phân chim bám trên bề mặt tấm pin

Bề mặt tấm pin mặt trời bị phủ bụi, đất cát, lá cây hoặc phân chim sẽ cản trở quá trình hấp thụ ánh sáng mặt trời. Khi lượng ánh sáng tiếp nhận giảm, dẫn tới suy giảm sản lượng điện mặt trời của hệ thống. Tại Việt Nam, tình trạng này thường gặp ở những công trình gần đường giao thông, khu công nghiệp, khu vực nhiều cây xanh hoặc công trường xây dựng. Đặc biệt, phân chim và các vết bẩn bám cục bộ có thể gây ảnh hưởng quá trình hấp thụ ánh sáng không đồng đều, giữa các khu vực trên bề mặt module.

Cách khắc phục:

  • Kiểm tra bề mặt tấm pin định kỳ để phát hiện bụi bẩn và vật cản.
  • Vệ sinh bằng nước sạch và dụng cụ mềm phù hợp, ưu tiên thời điểm nhiệt độ tấm pin thấp.
  • Không sử dụng hóa chất có tính ăn mòn hoặc vật dụng cứng gây trầy xước kính.
  • Theo dõi sản lượng trước và sau khi vệ sinh để đánh giá hiệu quả.

Tần suất vệ sinh nên căn cứ vào mức độ bám bẩn, điều kiện môi trường thực tế. Đừng nên áp dụng một lịch cố định, cho mọi công trình.

Bụi bẩn, lá cây, phân chim làm giảm sản lượng điện mặt trời
Bụi bẩn, lá cây, phân chim làm giảm sản lượng

2. Bóng râm từ cây cối, nhà cao tầng và công trình xung quanh

Tấm pin năng lượng mặt trời cần nhận được ánh sáng để tạo ra điện. Khi một phần module bị che khuất bởi cây cối, nhà cao tầng, bồn nước hoặc công trình lân cận, sản lượng có thể giảm đáng kể. Đáng chú ý, với các tấm pin mắc nối tiếp trong cùng một chuỗi String, hiện tượng che bóng một phần có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cả chuỗi, tùy thiết kế module, bypass diode và cấu hình MPPT.

Cách khắc phục:

  • Khảo sát hướng di chuyển của bóng râm vào buổi sáng, trưa và chiều.
  • Cắt tỉa cây xanh nếu có thể và xử lý các vật cản không cần thiết.
  • Bố trí lại vị trí tấm pin khi thiết kế hoặc cải tạo hệ thống.
  • Phân chia chuỗi PV phù hợp với các khu vực có điều kiện chiếu sáng khác nhau.
  • Cân nhắc giải pháp tối ưu công suất nếu công trình thường xuyên bị che bóng.

Đối với nhà xưởng và công trình có nhiều mái khác hướng, cần tính toán cấu hình String và MPPT ngay từ đầu. Đảm bảo sản lượng điện mặt trời không bị suy giảm, khi bị che bóng từ cây cối hoặc nhà cao tầng xung quanh.

3. Nhiệt độ cao, thời tiết nhiều mây và bức xạ mặt trời thấp

Nhiều người cho rằng trời càng nóng, thì tấm pin càng tạo ra nhiều điện. Trên thực tế, yếu tố quyết định sản lượng chủ yếu là lượng bức xạ mặt trời mà tấm pin tiếp nhận. Trong khi nhiệt độ tế bào quang điện tăng cao, thường làm giảm công suất đầu ra.

Vào mùa nắng tại Việt Nam, dù cường độ ánh sáng tốt nhưng nhiệt độ mái tôn và môi trường xung quanh cao có thể khiến nhiệt độ tấm pin tăng đáng kể. Ngược lại, trong những ngày mưa kéo dài hoặc nhiều mây, làm giảm sản lượng điện mặt trời thấp hơn bình thường.

Cách khắc phục:

  • Đảm bảo khoảng thông gió phù hợp phía sau tấm pin.
  • Lựa chọn kết cấu giá đỡ giúp hạn chế tích tụ nhiệt.
  • Theo dõi sản lượng theo ngày, tháng và điều kiện thời tiết.
  • Không đánh giá hiệu suất hệ thống chỉ dựa trên một ngày nắng nóng hoặc mưa nhiều.
Nhiệt độ cao làm ảnh hưởng đến hiệu suất
Nhiệt độ cao làm ảnh hưởng đến hiệu suất

4. Giảm sản lượng điện mặt trời do tấm pin xuống cấp, suy giảm công suất hoặc gặp lỗi kỹ thuật

Sau nhiều năm , tấm pin có thể sinh ra hiện tượng suy giảm công suất theo thời gian. Ngoài ra, còn gặp phải các yếu tố như nứt tế bào, điểm nóng (Hotspot), hư hỏng diode bypass hoặc hơi ẩm xâm nhập cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng phát điện.

Một số dấu hiệu cần chú ý gồm sản lượng giảm kéo dài, bề mặt kính nứt vỡ, xuất hiện vùng đổi màu bất thường hoặc một chuỗi PV có thông số thấp hơn các chuỗi còn lại trong điều kiện tương đương.

Cách khắc phục:

  • Kiểm tra tổng quan các tấm pin và theo dõi dữ liệu sản lượng từng chuỗi.
  • Sử dụng thiết bị chuyên dụng để kiểm tra khi có dấu hiệu bất thường.
  • Thay thế module bị hư hỏng nếu kết quả kiểm tra xác nhận cần thiết.
  • Kiểm tra chính sách bảo hành và điều kiện bảo hành của nhà sản xuất.

Không thể kết luận tấm pin đã xuống cấp, chỉ vì sản lượng điện mặt trời thấp hơn so với năm đầu tiên. Cần loại trừ ảnh hưởng của thời tiết, bụi bẩn, bóng râm và các thiết bị liên quan.

5. Inverter hoạt động không ổn định, giới hạn công suất hoặc lỗi MPPT

Inverter là thiết bị chuyển đổi điện một chiều (DC) từ tấm pin thành điện xoay chiều (AC), để cung cấp cho các thiết bị sử dụng điện hoặc hòa vào lưới điện. Nếu inverter gặp lỗi, hoạt động quá nhiệt, mất kết nối hoặc không theo dõi đúng điểm công suất cực đại (MPPT). Khả năng khai thác điện từ hệ thống PV có thể bị ảnh hưởng.

Một trường hợp khác là hiện tượng giới hạn công suất (Clipping). Khi công suất DC từ giàn pin vượt khả năng chuyển đổi AC tức thời của inverter, thiết bị sẽ giới hạn công suất đầu ra theo thiết kế. Đây không nhất thiết là lỗi thiết bị mà có thể là đặc điểm của cấu hình DC/AC.

Cách khắc phục:

  • Theo dõi công suất PV đầu vào và công suất AC đầu ra trên ứng dụng giám sát.
  • Kiểm tra lịch sử cảnh báo và trạng thái vận hành inverter.
  • Đánh giá nhiệt độ hoạt động, thông gió và điều kiện lắp đặt.
  • Kiểm tra cấu hình MPPT, điện áp và dòng điện đầu vào.
  • Nhờ kỹ thuật viên đánh giá tỷ lệ DC/AC nếu inverter thường xuyên giới hạn công suất.

Đối với inverter Deye, người dùng có thể theo dõi các thông số vận hành trên Deye Cloud. Việc đối chiếu dữ liệu PV, tải, lưới điện và pin lưu trữ sẽ giúp xác định khu vực cần kiểm tra, tránh bị giảm sản lượng điện mặt trời trong thời gian dài.

Kiểm tra hoạt động inverter
Kiểm tra hoạt động inverter

6. Pin lưu trữ gặp vấn đề về BMS, nhiệt độ, SOC hoặc giới hạn sạc/xả

Ở hệ thống điện mặt trời Hybrid, pin lưu trữ giúp tích trữ điện năng dư thừa để sử dụng vào buổi tối hoặc khi nguồn PV không đáp ứng đủ nhu cầu tải.

Tuy nhiên, pin lưu trữ không phải lúc nào cũng tiếp nhận toàn bộ lượng điện dư từ tấm pin. Khi pin đã đạt mức SOC cài đặt, BMS giới hạn dòng sạc hoặc nhiệt độ pin nằm ngoài phạm vi cho phép, khả năng tiếp nhận điện có thể bị hạn chế.

Ngoài ra, cài đặt chế độ vận hành chưa phù hợp hoặc lỗi giao tiếp giữa BMS và inverter cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình sạc, xả.

Cách khắc phục:

  • Kiểm tra SOC và trạng thái hoạt động của pin trên ứng dụng giám sát.
  • Theo dõi cảnh báo BMS và nhiệt độ pin.
  • Kiểm tra kết nối truyền thông giữa pin lưu trữ và inverter.
  • Đối chiếu giới hạn dòng sạc/xả với tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.
  • Kiểm tra chế độ vận hành và các ngưỡng SOC được cài đặt.

Cần lưu ý rằng pin đầy không đồng nghĩa với việc tấm pin ngừng tạo ra điện. Khi pin không thể tiếp nhận thêm năng lượng, hệ thống có thể phân phối điện sang tải hoặc lưới điện tùy cấu hình và chế độ vận hành.

7. Sản lượng điện mặt trời giảm do dây dẫn DC/AC, đầu nối MC4 và thiết bị bảo vệ gây tổn hao

Dây dẫn có tiết diện không phù hợp, chiều dài lớn hoặc đầu nối tiếp xúc kém có thể làm tăng điện trở và gây sụt áp trong quá trình truyền tải điện. Ngoài ra, đầu nối MC4 lỏng, không tương thích hoặc bị oxy hóa có thể gây phát nhiệt, làm giảm độ an toàn và hiệu quả vận hành. Các vấn đề tại thiết bị bảo vệ và điểm đấu nối cũng cần được kiểm tra khi hệ thống xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Cách khắc phục:

  • Sử dụng dây dẫn DC/AC đúng tiêu chuẩn và tiết diện thiết kế.
  • Kiểm tra tình trạng đầu nối, hộp nối và thiết bị bảo vệ.
  • Đo kiểm điện áp, dòng điện và sụt áp tại các vị trí cần thiết.
  • Thay thế đầu nối hoặc dây dẫn bị hư hỏng bằng thiết bị tương thích.

Việc kiểm tra và xử lý đầu nối DC cần được thực hiện bởi kỹ thuật. Khách hàng không tự ý tháo lắp, khi hệ thống đang hoạt động.

8. Thiết kế hệ thống chưa phù hợp với điều kiện lắp đặt

Một hệ thống có tấm pin chất lượng tốt, nhưng thiết kế chưa phù hợp vẫn có thể không đạt sản lượng kỳ vọng. Một số vấn đề thường gặp là hướng lắp đặt không phù hợp với điều kiện công trình, góc nghiêng chưa tối ưu, số lượng tấm pin trong mỗi chuỗi không đáp ứng dải điện áp MPPT hoặc cấu hình PV vượt giới hạn đầu vào inverter.

Việc kết nối các tấm pin có thông số điện khác nhau trong cùng một chuỗi cũng có thể gây sai lệch dòng điện và làm giảm sản lượng điện mặt trời.

Cách khắc phục:

  • Khảo sát hướng mái, góc nghiêng và điều kiện bóng râm.
  • Tính toán số lượng module phù hợp trong từng String.
  • Kiểm tra Voc, Vmp, Isc và Imp của tấm pin.
  • Đối chiếu điện áp, dòng điện và công suất PV tối đa theo tài liệu inverter.
  • Đánh giá khả năng tương thích khi mở rộng hoặc thay thế tấm pin.

Đặc biệt, khi nâng cấp hệ thống cũ bằng các module công suất lớn hơn, cần tính toán lại toàn bộ cấu hình thay vì chỉ căn cứ vào số lượng tấm pin có thể lắp trên mái.

Hướng Dẫn Kiểm Tra Khi Hệ Thống Điện Mặt Trời Phát Điện Thấp

Khi nhận thấy sản lượng điện mặt trời giảm, người dùng không nên vội thay thế tấm pin hoặc inverter. Có thể bắt đầu bằng một số bước kiểm tra đơn giản:

Bước 1: Theo dõi sản lượng trên ứng dụng giám sát

Kiểm tra sản lượng điện theo ngày, tháng và đối chiếu với những ngày có điều kiện thời tiết tương đương. Với hệ thống Deye, cần quan sát thêm công suất PV, công suất tải, điện lưới và trạng thái pin lưu trữ.

Bước 2: Kiểm tra tình trạng tấm pin

Quan sát bụi bẩn, lá cây, bóng râm, nứt vỡ và những dấu hiệu bất thường trên bề mặt module.

Bước 3: Kiểm tra cảnh báo inverter và pin lưu trữ

Theo dõi lịch sử lỗi, nhiệt độ thiết bị, trạng thái BMS, SOC và các giới hạn sạc/xả.

Bước 4: Đánh giá hệ thống bằng thiết bị chuyên dụng

Nếu vẫn chưa xác định được nguyên nhân, cần kiểm tra điện áp, dòng điện từng chuỗi, MPPT, dây dẫn và đầu nối. 

Giải Pháp Cải Thiện Sản Lượng Điện Mặt Trời Và Lựa Chọn Tấm Pin Phù Hợp

Để cải thiện sản lượng điện mặt trời, cần ưu tiên xử lý nguyên nhân gây tổn hao trước. Rồi sau đó mới quyết định mở rộng hoặc thay thế thiết bị. Vệ sinh tấm pin, xử lý bóng râm, kiểm tra inverter và tối ưu cấu hình String thường là những công việc cần được đánh giá đầu tiên.

Trong trường hợp hệ thống cần bổ sung công suất hoặc thay thế module cũ. Người dùng có thể tham khảo các dòng tấm pin công suất cao đang được Solar DH phân phối:

Khi lựa chọn, cần quan tâm đến hiệu suất module, kích thước, thông số điện, hệ số nhiệt độ. Ngoài ra, cần nắm rõ điều kiện bảo hành và khả năng tương thích với inverter. Không nên chỉ so sánh công suất Wp để quyết định sản phẩm. Solar DH khuyến nghị khách hàng ưu tiên tấm pin chính hãng, có nguồn gốc xuất xứ và chính sách bảo hành rõ ràng. Đồng thời, lựa chọn inverter, pin lưu trữ và phụ kiện đồng bộ theo thiết kế kỹ thuật.

Đội ngũ kỹ thuật Solar DH hỗ trợ tư vấn các vấn đề liên quan đến tấm pin, inverter, pin lưu trữ và cấu hình hệ thống. Từ đó, giúp khách hàng đánh giá nguyên nhân làm giảm sản lượng điện mặt trời và khắc phục hiệu quả.

Công Ty TNHH Thiết Bị Công Nghiệp DH

Bài viết liên quan

8 Yếu Tố Làm Giảm Sản Lượng Điện Mặt Trời Và Cách Khắc Phục